Cây sâm đất, hay còn gọi là sâm thổ cao ly, là một loài cây thân thảo có chiều cao khoảng 0,6m, với nhiều nhánh phát triển từ gốc. Lá của cây mọc so le, có hình dạng trái xoan hoặc trứng ngược, với mép lá lượn sóng và phiến lá dày, bóng bẩy cả hai mặt.
Loại cây này cũng được biết đến với các tên gọi khác như sâm mồng tơi, sâm thảo hay đông dương sâm. Trong thành phần của nó chứa pectin cùng nhiều hoạt chất có lợi, với vị ngọt và tính bình, sâm đất không chỉ là một loại rau ăn mà còn là dược liệu quý.
Dân gian thường sử dụng củ sâm đất ngâm rượu để uống, trong khi lá cây được nấu canh giúp thanh nhiệt, làm mát gan. Ngoài ra, lá sâm đất còn có thể được chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn như luộc, xào tỏi hay nấu canh sườn, rất tốt cho hệ tiêu hóa. Canh rau sâm đất có vị ngọt nhẹ, chua chua giống như rau mồng tơi nhưng không có độ nhớt.
Các bộ phận của cây sâm đất đều có giá trị dinh dưỡng cao. Ảnh minh họa.
Cây sâm đất có nguồn gốc từ Trung Mỹ và hiện nay đã được trồng rộng rãi tại nhiều vùng miền ở Việt Nam. Chủ yếu, cây phát triển tại các khu vực trung du miền núi, nơi mà người dân đã sử dụng sâm đất như một loại rau không thể thiếu trong bữa ăn hàng ngày. Củ sâm đất không chỉ là thực phẩm mà còn được coi là thuốc bổ. Đặc biệt, hoa của cây sâm đất cũng rất đẹp, khiến cây trở thành lựa chọn cho những ai yêu thích cây cảnh.
Loại cây này dễ trồng và thích nghi tốt với đất ẩm, nhưng vẫn có thể sinh trưởng ở những nơi nắng gắt. Chúng ta có thể thu hoạch sâm đất quanh năm, sử dụng như rau ăn tươi hoặc phơi khô để bảo quản làm thuốc bổ và hỗ trợ điều trị bệnh.
Các giá trị dinh dưỡng phong phú: Rau sâm đất chứa nhiều nước và các chất dinh dưỡng như khoáng chất, vitamin và protein. Không chỉ mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe, rau sâm đất còn có hương vị độc đáo, kích thích vị giác của người dùng. Dưới đây là những lợi ích sức khỏe nổi bật khi tiêu thụ rau sâm đất trong chế độ ăn uống hàng ngày.
Tăng cường sức khỏe cho đôi mắt: Rau sâm đất rất giàu vitamin A, giúp cải thiện thị lực trong điều kiện ánh sáng yếu và cung cấp các dưỡng chất thiết yếu cho mắt, ngăn ngừa các bệnh về mắt như đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng. Hơn nữa, với lượng vitamin C dồi dào, rau cũng hỗ trợ bảo vệ mắt khỏi các tác động tiêu cực từ môi trường và các gốc tự do.
Cải thiện sức khỏe làn da: Rau sâm đất là nguồn cung cấp vitamin A và C phong phú, giúp tái tạo và phát triển tế bào da, mang lại làn da khỏe mạnh và đều màu. Các chất chống oxy hóa có trong rau sâm đất cũng giúp làm sáng da, ngăn ngừa tình trạng khô da và cải thiện sức khỏe tổng thể của làn da.
Hỗ trợ kiểm soát huyết áp: Với lượng chất xơ và khoáng chất phong phú, rau sâm đất có tác dụng tích cực trong việc kiểm soát nhịp tim và huyết áp. Việc tiêu thụ nước ép rau sâm đất thường xuyên có thể giúp ngăn ngừa các vấn đề tim mạch và tăng huyết áp.
Ngăn ngừa nhiều bệnh tật: Rau sâm đất sở hữu các đặc tính kháng khuẩn, kháng nấm và chống viêm, giúp ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn và nấm trong cơ thể. Nghiên cứu cho thấy việc tiêu thụ rau sâm đất có thể hỗ trợ điều trị xơ vữa động mạch, giảm nguy cơ bị đột quỵ và đau tim.
Thúc đẩy sức khỏe làn da: Với lượng vitamin A và C dồi dào, rau sâm đất không chỉ giúp làm đẹp da mà còn cung cấp độ ẩm cần thiết, giúp da luôn căng mịn, sáng bóng và khỏe mạnh.
Chăm sóc sức khỏe đôi mắt: Rau sâm đất rất giàu vitamin A, không chỉ giúp tăng cường thị lực trong điều kiện ánh sáng yếu mà còn cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết để ngăn ngừa các bệnh liên quan đến mắt như đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng. Bên cạnh đó, với hàm lượng vitamin C cao, rau cũng giúp bảo vệ mắt khỏi những tổn thương có thể xảy ra do các gốc tự do và các yếu tố gây hại khác.
Người dân thường sử dụng củ sâm đất để ngâm rượu hoặc nấu canh, giúp thanh nhiệt và làm mát cơ thể.
Lá cây sâm đất có thể được chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn như luộc, xào tỏi, nấu canh sườn, với hương vị mới lạ, kích thích tiêu hóa. Canh rau sâm đất có vị ngọt thanh, hơi chua nhẹ, rất dễ ăn và phù hợp với khẩu vị của nhiều người.
Rau sâm đất ưa đất ẩm và ánh nắng, rất dễ trồng và có thể thu hoạch quanh năm. Khi thu hoạch, chỉ cần cắt nhánh để cây có thể đâm chồi, cho ra lứa rau mới. Ngoài ra, sâm đất còn là một loại cây cảnh rất đẹp, thường được trồng trong các chậu kiểng vì hoa của nó rất nhỏ và mang màu phớt hồng dễ thương.